Werken met MIDI in psytrance-productie

Bijna elke psytrance-track is gebouwd op MIDI. De bas, de leads, de arpeggio's en het grootste deel van de beweging in de sound komen uit noten en controldata die je op elk moment kunt aanpassen. Dit is wat MIDI doet en hoe je het goed gebruikt.

Wat MIDI is

MIDI (Musical Instrument Digital Interface) is een protocol dat informatie over noten verstuurt, geen audio. Druk je een toets in op een controller, dan vertelt die je DAW of synth welke noot er gespeeld werd, hoe hard (velocity) en hoe lang. Het instrument maakt vervolgens het geluid.

Dat maakt MIDI flexibel. Je kunt de timing, toonhoogte en velocity van elke noot veranderen zonder iets opnieuw op te nemen. Werkt een melodie niet, dan verschuif je een paar noten in plaats van opnieuw te beginnen. MIDI draagt ook controldata, dus hetzelfde signaal kan tijdens het spelen de filter-cutoff, resonantie of modulatie van een synth bewegen.

Een controller kiezen

Er zijn drie hoofdtypes: keyboardcontrollers voor melodieën en akkoorden, padcontrollers om samples te triggeren en beats te programmeren, en control surfaces vol knoppen en faders. Veel apparaten combineren die.

• Formaat: 61 toetsen of meer geven je ruimte voor akkoorden en baspartijen. Een controller met 25 of 49 toetsen en een octaafknop is genoeg voor het meeste psytrance-werk en past op een klein bureau.
• Velocity en aftertouch: aanslaggevoelige toetsen en pads reageren op hoe hard je speelt. Met aftertouch moduleer je een geluid nadat de toets al is ingedrukt, handig voor expressieve leads.
• Knoppen en faders: met toewijsbare bedieningselementen draai je met de hand aan cutoff, resonantie en effecten, wat vaak sneller is dan automatisering tekenen.
• Software en compatibiliteit: check of de controller met je DAW werkt. Meegeleverde software kan een mooie bonus zijn.
• Bouwkwaliteit: stevige toetsen en pads zijn belangrijk als je live speelt of de controller elke dag gebruikt.

Sequenties programmeren

Begin met een simpel idee, een kort motief of een akkoordenprogressie, en speel of teken het in de piano roll. Probeer het in verschillende octaven: een hoger octaaf maakt ruimte, een lagere harmonie geeft gewicht. Bewerk daarna timing en velocity noot voor noot.

Kwantiseren zet noten strak op het grid, en dat geeft psytrance zijn strakke, stuwende gevoel. Volledig gekwantiseerde partijen kunnen wel mechanisch klinken, dus voeg wat swing of humanisering toe waar het bij de partij past, en varieer de velocity om een lijn wat leven te geven. Pads en akkoorden zitten onder de hoofdmelodie en moeten die ondersteunen, niet bedekken.

MIDI-effecten en automatisering

MIDI-effecten veranderen de nootdata voordat die het instrument bereikt. Een arpeggiator maakt van een vastgehouden akkoord een reeks losse noten, de bron van veel snelle, rollende psytrance-patronen. Speel met rate, swing en nootlengte. Een akkoordgenerator maakt van één noot een volledig akkoord, en met de omkeringsinstellingen krijg je verschillende voicings.

Automatisering zorgt voor verandering in de tijd. Een stijgende filter-cutoff bouwt spanning op in een breakdown, meer reverb opent de ruimte, een langzame curve richting een drop bouwt verwachting op. Elke automatiseringsbeweging moet een doel hebben in het arrangement. Sommige producers houden aparte MIDI-sporen alleen voor controldata, zodat de nootsporen overzichtelijk blijven.

MIDI en virtuele instrumenten

Zet in je DAW één spoor per instrument op en zorg dat de MIDI van de controller bij het juiste instrument aankomt. Synths als Serum, Massive en Sylenth1 worden in psytrance veel gebruikt voor bassen, leads en pads. Presets zijn een prima startpunt, maar leer de oscillators aan te passen, bijvoorbeeld zaagtand- en blokgolven voor een dikke sound, en gebruik een low-pass filter om het hoog te temmen.

Layer meerdere instrumenten voor een voller geluid, bijvoorbeeld een heldere lead boven een donkerdere pad, en breng ze in balans met volume en panning. Gebruik LFO's en andere modulatiebronnen op toonhoogte, cutoff of effectniveaus, zodat sounds blijven bewegen. Reverb, delay en distortion op de instrumentsporen vormen het karakter verder, en op het tempo gesyncte delaytijden zorgen voor ritmische echo's die in elkaar grijpen met je sequenties.

MIDI kan ook hardware synths en drummachines aansturen. Een hybride setup die MIDI naar zowel software als hardware stuurt, combineert analoog karakter met de precisie van de computer, zolang je je routing overzichtelijk houdt.