Synths in psytrance: een introductie

Bijna elk geluid in een psytrance-track, op de drums na, komt uit een synthesizer: de rollende bas, de leads, de acidlijnen, de pads en veel van de effecten. Daarvoor heb je geen rek vol dure hardware nodig. Je moet vooral snappen wat de onderdelen van een synth doen en hoe producers ze in deze stijl gebruiken.

Hoe een synth geluid maakt

De meeste synths die je gaat gebruiken werken subtractief: oscillators maken een golfvorm, een filter haalt daar een deel van weg, en envelopes en LFO's vormen het resultaat in de tijd. FM- en additieve synthese bouwen geluid op andere manieren op, en vooral FM is goed voor metalige, complexe klanken.

Oscillators leveren de ruwe golfvormen. Sinus is puur en zacht, driehoek iets helderder, blokgolf hol en zaagtand helder en vol boventonen. Saw is een vaste waarde in psytrance voor leads en baslijnen, omdat het filter er zoveel mee kan. Door golfvormen te combineren of meerdere oscillators tegen elkaar te ontstemmen, klinkt een geluid voller.

Filters snijden frequenties weg. Een low-pass filter haalt het hoog eruit en wordt het meest gebruikt, terwijl high-pass, band-pass en notch handig zijn om effecten en dunne lagen te vormen. Resonance versterkt de frequenties rond het cutoff-punt. Draai je die open en sweep je het filter, dan krijg je de squelchy, zwiepende geluiden die overal in psytrance zitten.

Envelopes bepalen hoe een parameter verandert telkens als je een noot speelt, via attack, decay, sustain en release (ADSR). Een korte decay op het filter maakt een geluid plukkerig, een snelle attack maakt het punchy. LFO's bewegen parameters zoals pitch, cutoff of volume in een herhalende cyclus en brengen beweging in verder statische geluiden.

Een synth kiezen

Voor psytrance zijn een paar dingen belangrijker dan het merk. Zoek meerdere oscillators met een reeks golfvormen, inclusief noise, en een unison- of detune-optie voor dikke leads en pads. Een goede filtersectie met meerdere types en een resonance die nog lekker klinkt als je hem flink opendraait, is onmisbaar, want filterbeweging staat centraal in deze stijl. Flexibele envelopes en LFO's, het liefst met veel modulatiedoelen, laten je de steeds verschuivende geluiden bouwen waar het genre op draait.

Ingebouwde effecten zijn mooi meegenomen: een degelijke reverb, delay of distortion in de synth zelf versnelt het sounddesign. En onderschat de interface niet. Met een synth die je snel begrijpt, focus je op het geluid in plaats van op menu's.

Basis van sounddesign

Bouw in elk geval een deel van je geluiden vanaf nul. Begin met één basisgolfvorm, voeg filter en envelope toe, dan modulatie, dan effecten. Zo leer je veel meer dan door presets te bladeren, en je geluiden worden persoonlijker.

Modulatie is waar psytrance-geluiden tot leven komen. Een trage LFO op de cutoff van een pad geeft een geleidelijke sweep. Cutoff en resonance automatiseren over een paar maten laat een herhalende leadlijn evolueren. Lagen helpt ook: een hoofdgeluid plus een zachtere laag die een ander deel van het frequentiespectrum vult. Gebruik EQ zodat de lagen elkaar ondersteunen in plaats van met elkaar te concurreren.

Reverb en delay geven synths ruimte. Langere reverb-staarten passen bij pads en atmosferen, kortere houden leads gefocust, en pre-delay houdt het begin van elke noot helder. Een tempo-gesyncte delay met wat feedback voegt ritmische echo's toe aan leads en vult de achtergrond.

Synths en de groove

In de meeste psytrance speelt de kick op elke tel en vult de bas de drie zestienden daartussen: kick, bas, bas, bas. Een typisch basgeluid begint met een zaagtand of blokgolf door een low-pass filter met een korte filter-envelope, zodat elke noot een korte bite krijgt. Door bas en kick zo te vormen dat ze niet overlappen, met korte nootlengtes en zo nodig sidechain ducking, blijft het laag schoon.

Leads en sequences spelen rond deze motor. Een lead met een snelle attack snijdt erdoorheen en accentueert het ritme, terwijl modulatie op pitch of cutoff hem in beweging houdt. Synths kunnen ook percussie maken, zoals hi-hats en effect-hits. Zet je die op de offbeats en verschuif je hun timing een klein beetje, dan krijgt het ritme meer drive en voelt het minder stijf.

Synths mixen

Groepeer vergelijkbare geluiden op bussen (leads, bassen, pads), zodat je ze samen kunt bewerken en balanceren. Geef elke synth met EQ zijn eigen bereik, en zet een high-pass op leads en pads, zodat bas en kick het laag voor zichzelf hebben. Subtractieve EQ, dus probleemfrequenties wegsnijden, werkt meestal beter dan boosten.

Pan lagen en arpeggio's voor breedte, maar houd de bas en alles in het laag in mono. Lichte compressie maakt leads en pads gladder. Ga zuinig om met reverb, zodat de synths niet wegspoelen.

Neem pauzes, luister op verschillende volumes en vanaf de andere kant van de kamer, en vergelijk je mix op gelijke luidheid met professionele tracks in dezelfde stijl. Dan hoor je snel of je synths te hard, te dof of te breed zijn.