Sampling in psytrance-productie

Samples zijn overal in psytrance: kicks en percussie uit sample packs, vocal-fragmenten en dialogen, field recordings, loops en one-shots. Goed gebruikt voegen ze karakter toe dat je met alleen een synth moeilijk krijgt. Zo kies je ze, vorm je ze en pas je ze in een track, en hier moet je juridisch op letten.

Samples kiezen

Begin bij de sfeer van de track. Een donkere, hypnotische nachttrack heeft andere geluiden nodig dan een opgewekte ochtendtrack. Sample packs die voor psytrance gemaakt zijn, zijn een goed startpunt voor kicks, percussie, FX en atmosferen. Kijk daarna verder: vocal-fragmenten, field recordings van water of vogels, opnames van je eigen instrumenten of gevonden voorwerpen. Ongewone bronnen zijn vaak wat een track herkenbaar maakt.

Zet een sample in het project en luister hoe het bij de rest zit voordat je ervoor kiest. Check de toonsoort en het tempo. De meeste DAW's kunnen beide automatisch aanpassen, maar een sample dat in toonhoogte botst met je bassline, geeft later problemen. Wees kieskeurig: één goede sample doet meer dan vijf middelmatige.

Ze vormgeven

Time stretching verandert het tempo van een sample zonder de toonhoogte te veranderen, handig om loops op je project af te stemmen. Pitch shifting zet het in je toonsoort, en extreme hoeveelheden maken van gewone geluiden vreemde texturen. Combineer de twee en een sample kan ver van zijn oorspronkelijke karakter terechtkomen.

Omdraaien is nog een klassieker. Een omgekeerde cymbal, vocal of drumloop leidt mooi naar een drop of een nieuw deel. Hak loops in korte stukjes en zet ze opnieuw in elkaar voor nieuwe ritmes. Effecten doen de rest: reverb en delay zetten een vocal in een grote ruimte, distortion voegt grit toe en modulatie-effecten zorgen voor beweging. Door die effecten in de loop van een deel te automatiseren blijft het geluid levend.

Layeren en arrangeren

Bouw van onderop. Begin met de kick en de bas en laat die samenwerken, met sidechain of volume shaping zodat ze niet botsen in het laag. Voeg daarna percussie, pads, melodische stabs en atmosferen toe. Gebruik een high-pass filter op alles wat geen laag nodig heeft, en EQ om elke laag een eigen frequentiebereik te geven.

Gebruik samples om het arrangement vorm te geven. Begin karig en breng in de loop van de tijd nieuwe elementen binnen. Risers, sweeps en korte vocal-zinnen werken goed als overgangen en kondigen veranderingen in energie aan. Een lange reverb op een sample in een breakdown geeft een breed decor, terwijl droge sounds vooraan in de mix op de belangrijke momenten aanwezig blijven. Ga steeds opnieuw door het arrangement en haal weg wat niets toevoegt. Een overvolle mix verliest zijn drive.

De juridische kant

Auteursrecht beschermt niet alleen composities maar ook opnames. Neem je een sample uit een commercieel uitgebrachte track, dan heb je toestemming nodig van de rechthebbenden, en dat betekent meestal onderhandelen over een licentie en vaak betalen.

De simpele manier om dit te omzeilen zijn royaltyvrije samples. De meeste commerciële sample packs komen met een licentie waarmee je de geluiden in je eigen releases mag gebruiken. Lees de voorwaarden toch, want sommige packs beperken bepaalde toepassingen. Creative Commons-geluiden kun je ook gebruiken, maar de voorwaarden verschillen: sommige vereisen naamsvermelding, andere verbieden commercieel gebruik.

Sommige producers gaan ervan uit dat een sample veilig is zodra hij onherkenbaar bewerkt is. Vertrouw daar niet op. Hoe ver dat soort gebruik is toegestaan, verschilt per land en is een juridisch grijs gebied. Twijfel je, vraag dan advies of vervang de sample door een waar je de rechten op hebt. En als werk van andere artiesten deel uitmaakt van je track, vermeld ze dan.