Sound design w psytrance: elementy i techniki

W wielu gatunkach na pierwszym miejscu jest piosenka, a brzmienia jej służą. W psytrance to często brzmienia są piosenką. Gatunek opiera się niemal wyłącznie na syntetycznym i przetworzonym dźwięku, a utwór żyje teksturami, ruchem i drobnymi detalami w tym samym stopniu co melodią. Dlatego to właśnie sound design najwyraźniej odróżnia producentów od siebie i daje im własną tożsamość.

Podstawowe elementy

Stopa. Stopa to bicie serca utworu. Potrzebuje uderzenia i kontrolowanego ogona, a do tego powinna być nastrojona do tonacji utworu, żeby dobrze siedziała z basem. Wielu producentów składa stopę z kilku części, na przykład kliku na atak i korpusu na dół, osobno ustawiając wysokość i obwiednię każdej z nich.

Bas. Toczący się bas powstaje zwykle dzięki syntezie subtraktywnej: oscylator piłokształtny albo prostokątny przez filtr dolnoprzepustowy, ukształtowany krótką obwiednią filtra, żeby każda nuta miała pazur. Bas gra między uderzeniami stopy, a sidechain albo kształtowanie głośności pilnują, żeby się nie nakładały.

Leady i stabsy. Leady, arpeggia i stabsy niosą stronę melodyczną i dużą część nastroju. Cutoff i rezonans filtra, distortion i delay nadają im charakter, żeby się wyróżniały, ale nie walczyły z resztą miksu.

Atmosfery i efekty. Pady, ambientowe tekstury, sample wokalne, sweepy i mnóstwo krótkich efektów latających po utworze psytrance tworzą głębię i przestrzeń. Rozłożenie ich w panoramie stereo zostawia środek wolny dla stopy i basu.

Techniki syntezy

Różne metody syntezy dają różny materiał wyjściowy:

• Subtraktywna: zaczynasz od bogatej w harmoniczne fali i ją filtrujesz. Standard przy basach i wielu leadach.
• FM: jeden oscylator moduluje częstotliwość drugiego. Dobra do metalicznych, dzwonkowych i agresywnych tekstur, które mocno zmieniają się wraz z głębokością modulacji.
• Wavetable: przesuwasz się po tablicy kształtów fal i dostajesz brzmienia, które ewoluują w czasie. Syntezatory takie jak Serum bardzo spopularyzowały to podejście.
• Granularna: tniesz audio na drobne ziarna i układasz je na nowo, idealne do zamieniania nagrań w tekstury.

To modulacja ożywia te brzmienia. LFO i obwiednie na wysokości, filtrze i efektach wprawiają dźwięk w ruch, a obwiednia ADSR decyduje, czy jest krótki i mocny, czy powolny i narastający. Pad z długim attackiem i powolnym ruchem filtra brzmi przestrzennie; bas z szybkim attackiem i krótkim decay brzmi zwarcie.

Efekty, warstwy i sample

Reverb i delay tworzą przestrzeń, a delaye zsynchronizowane z tempem dodają rytmicznych ech, dzięki którym prosta linia brzmi gęściej i bardziej hipnotycznie. Distortion i saturacja dodają harmonicznych i brudu, a kompresja pomaga zagęścić elementy, żeby każdy trzymał swoje miejsce.

Nakładanie kilku źródeł z lekko różnymi ustawieniami sprawia, że brzmienie jest pełniejsze: warstwa perkusyjna na stopie, dwa głosy syntezatora z różnymi obwiedniami na leadzie. Nagrania terenowe natury, miasta albo codziennych przedmiotów wnoszą organiczny kontrast do syntetycznych brzmień. Przetworzone pitch shiftingiem, time stretchingiem, narzędziami granularnymi albo reverse reverbem stają się teksturami, których nie ma nikt inny.

Pomysły rytmiczne to też część sound designu. Synkopowana perkusja i drobne przesunięcia w tym, gdzie wypada dźwięk, sprawiają, że długie, powtarzalne fragmenty pozostają ciekawe.

Jak sound design kształtuje doświadczenie

Na parkiecie to sound design tworzy napięcie i rozładowanie. Build-upy wykorzystują wznoszące się linie syntezatorów, sweepy filtra i rosnącą głośność, żeby budować oczekiwanie, i dzięki temu moment, w którym wraca pełny bas, uderza mocniej. Automatyka, która powoli zmienia wysokość, głębokość modulacji albo efekty, sprawia, że fragment rozwija się przez całe minuty, nie przerywając flow.

Rozmieszczenie w panoramie stereo sprawia, że muzyka brzmi szeroko i trójwymiarowo, a to duża część tego wciągającego klimatu psytrance na festiwalu. Miękkie pady i ostre, przesterowane elementy mogą siedzieć w tym samym utworze, a różni słuchacze wyłapują różne warstwy.

Narzędzia i występy na żywo

DAW takie jak Ableton Live, FL Studio i Logic Pro pozwalają szybko testować pomysły i nakładać warstwy oraz efekty. Wtyczki syntezatorów takie jak Serum, Massive i Omnisphere to podstawa, a ich presety są dobrym punktem wyjścia, o ile potem przerobisz je na własne brzmienia.

Na scenie kontrolery MIDI, sprzętowe syntezatory i automaty perkusyjne pozwalają artystom przekształcać utwory w czasie rzeczywistym i dodać do live setu element improwizacji. Niezależnie od narzędzi zasada jest ta sama: słuchaj uważnie, eksperymentuj i zachowuj brzmienia, po których twój utwór da się rozpoznać jako twój.