Sound design στο psytrance: τα στοιχεία και οι τεχνικές

Σε πολλά είδη πρώτα έρχεται το τραγούδι και οι ήχοι το υπηρετούν. Στο psytrance οι ήχοι συχνά είναι το τραγούδι. Το είδος χτίζεται σχεδόν αποκλειστικά από συνθετικό και επεξεργασμένο ήχο, και ένα track ζει από τις υφές, την κίνηση και τις μικρές λεπτομέρειες όσο και από τη μελωδία του. Γι' αυτό το sound design είναι η δεξιότητα που ξεχωρίζει πιο καθαρά τους παραγωγούς και τους δίνει τη δική τους ταυτότητα.

Τα βασικά στοιχεία

Kick. Το kick είναι ο χτύπος της καρδιάς του track. Χρειάζεται δύναμη και μια ελεγχόμενη ουρά, και πρέπει να είναι κουρδισμένο στην τονικότητα του track, ώστε να δένει καλά με το bass. Πολλοί παραγωγοί φτιάχνουν ένα kick από πολλά κομμάτια σε layers, για παράδειγμα ένα click για το attack και ένα σώμα για τα χαμηλά, ρυθμίζοντας pitch και envelope στο καθένα.

Bass. Το κυλιόμενο bassline φτιάχνεται συνήθως με subtractive σύνθεση: ένας saw ή square oscillator μέσα από ένα low-pass φίλτρο, διαμορφωμένος με ένα σύντομο filter envelope ώστε κάθε νότα να έχει «δάγκωμα». Το bass παίζει ανάμεσα στα kicks, και το sidechain ή η διαμόρφωση της έντασης εμποδίζει τα δύο να επικαλύπτονται.

Leads και stabs. Τα leads, τα arpeggios και τα stabs κουβαλούν τη μελωδική πλευρά και μεγάλο μέρος της διάθεσης. Το cutoff και το resonance του φίλτρου, το distortion και το delay τους δίνουν χαρακτήρα, ώστε να ξεχωρίζουν χωρίς να συγκρούονται με το υπόλοιπο mix.

Ατμόσφαιρες και εφέ. Τα pads, οι ambient υφές, τα vocal samples, τα sweeps και τα πολλά σύντομα εφέ που πετάνε γύρω γύρω σε ένα psytrance track δημιουργούν βάθος και χώρο. Αν τα απλώσεις στο στερεοφωνικό πεδίο, το κέντρο μένει ελεύθερο για kick και bass.

Τεχνικές σύνθεσης

Διαφορετικές μέθοδοι σύνθεσης δίνουν διαφορετική πρώτη ύλη:

• Subtractive: ξεκινάς με μια κυματομορφή πλούσια σε αρμονικές και τη φιλτράρεις. Το στάνταρ για basses και πολλά leads.
• FM: ένας oscillator διαμορφώνει τη συχνότητα ενός άλλου. Ιδανική για μεταλλικές, καμπανιστές και επιθετικές υφές που αλλάζουν έντονα με την ποσότητα του modulation.
• Wavetable: κινείσαι μέσα σε έναν πίνακα κυματομορφών για ήχους που εξελίσσονται στον χρόνο. Synths όπως το Serum έκαναν αυτή την προσέγγιση πολύ δημοφιλή.
• Granular: κόβεις τον ήχο σε μικροσκοπικούς κόκκους και τους αναδιατάσσεις, ιδανικό για να μετατρέψεις ηχογραφήσεις σε υφές.

Το modulation είναι αυτό που δίνει ζωή σε αυτούς τους ήχους. LFOs και envelopes σε pitch, φίλτρο και εφέ κάνουν έναν ήχο να κινείται, και το ADSR envelope αποφασίζει αν θα είναι σύντομος και δυναμικός ή αργός και φουσκωτός. Ένα pad με μεγάλο attack και αργή κίνηση φίλτρου ακούγεται ευρύχωρο· ένα bass με γρήγορο attack και σύντομο decay ακούγεται σφιχτό.

Εφέ, layering και samples

Το reverb και το delay δημιουργούν χώρο, και τα delays συγχρονισμένα στο tempo προσθέτουν ρυθμικές ηχώ που κάνουν μια απλή γραμμή να ακούγεται πιο γεμάτη και πιο υπνωτική. Το distortion και το saturation προσθέτουν αρμονικές και τραχύτητα, και το compression βοηθά να σφίξουν τα στοιχεία, ώστε το καθένα να κρατά τη θέση του.

Αν βάλεις σε layers πολλές πηγές με ελαφρώς διαφορετικές ρυθμίσεις, ο ήχος γίνεται πιο γεμάτος: ένα layer κρουστών πάνω σε ένα kick, δύο φωνές synth με διαφορετικά envelopes σε ένα lead. Field recordings από τη φύση, πόλεις ή καθημερινά αντικείμενα φέρνουν μια οργανική αντίθεση στους συνθετικούς ήχους. Επεξεργασμένα με pitch shifting, time stretching, granular εργαλεία ή reverse reverb, γίνονται υφές που δεν έχει κανείς άλλος.

Και οι ρυθμικές ιδέες ανήκουν στο sound design. Συγκοπτόμενα κρουστά και μικρές μετατοπίσεις στο σημείο όπου πέφτει ένας ήχος κρατούν ενδιαφέροντα τα μεγάλα, επαναλαμβανόμενα κομμάτια.

Πώς το sound design διαμορφώνει την εμπειρία

Στην πίστα, το sound design είναι αυτό που δημιουργεί ένταση και αποφόρτιση. Τα build-ups χρησιμοποιούν ανερχόμενες γραμμές synth, filter sweeps και αυξανόμενη ένταση για να χτίσουν προσμονή, και η στιγμή που επιστρέφει το πλήρες bass χτυπά πιο δυνατά εξαιτίας τους. Ένα automation που αλλάζει σιγά σιγά το pitch, το depth του modulation ή τα εφέ κρατά ένα κομμάτι να εξελίσσεται για λεπτά χωρίς να σπάει η ροή.

Η τοποθέτηση στο στερεοφωνικό πεδίο κάνει τη μουσική να ακούγεται φαρδιά και τρισδιάστατη, κάτι που είναι μεγάλο μέρος της καθηλωτικής αίσθησης του psytrance σε ένα φεστιβάλ. Μαλακά pads και σκληρά, παραμορφωμένα στοιχεία μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο track, και κάθε ακροατής πιάνει διαφορετικά layers.

Εργαλεία και live εμφανίσεις

DAW όπως το Ableton Live, το FL Studio και το Logic Pro κάνουν εύκολο να δοκιμάζεις γρήγορα ιδέες και να στοιβάζεις layers και εφέ. Software synths όπως το Serum, το Massive και το Omnisphere είναι βασικά εργαλεία, και τα presets τους είναι ένα χρήσιμο σημείο εκκίνησης, αρκεί μετά να τα διαμορφώσεις σε δικούς σου ήχους.

Στη σκηνή, MIDI controllers, hardware synths και drum machines επιτρέπουν στους καλλιτέχνες να αναδιαμορφώνουν τα tracks τους σε πραγματικό χρόνο, προσθέτοντας ένα στοιχείο αυτοσχεδιασμού σε ένα live set. Όποια εργαλεία κι αν χρησιμοποιείς, η αρχή μένει η ίδια: άκου προσεκτικά, πειραματίσου και κράτα τους ήχους που κάνουν το track σου αναγνωρίσιμα δικό σου.