Psytrance-subgenres uitgelegd
Full-on, progressive, dark, forest, twilight en psybient: hoe de belangrijkste psytrance-stijlen klinken, waar ze vandaan komen en wanneer je ze op een festival hoort.
Kick, clap, hats en alles daartussen: hoe de belangrijkste percussie-elementen in psytrance werken en hoe je ze programmeert, ontwerpt, arrangeert en mixt.
In psytrance krijgen kick en bas de meeste aandacht, maar de percussie bepaalt of een track groovet of alleen maar doorloopt. Hi-hats, claps, shakers en kleine percussieve hits vullen de ruimte tussen de kicks en geven een rechte four-on-the-floor-beat zijn beweging. Zo werken de belangrijkste elementen en zo gebruik je ze.
De kick is het anker. Hij valt op elke tel, en zijn grondtoon zit meestal ergens rond 40 tot 60 Hz. Werk aan attack en decay tot hij erdoorheen knalt en ruimte laat voor de bas die erna komt.
De snare of clap zit meestal op tel twee en vier en geeft het ritme zijn snap. Een strakke, droge clap houdt de vaart erin, een langere reverb-staart opent de ruimte. Twee clap- of snaregeluiden op elkaar maken de hit dikker, zolang hun transiënten gelijk vallen.
Hi-hats dragen het meeste ritmische detail. Gesloten hats houden de drive gaande, vaak op zestienden, terwijl een open hat op de offbeat tussen de kicks een van de meest typische geluiden van het genre is. Gebruik open hats om overgangen en build-ups op te tillen.
Shakers, tamboerijnen, handdrums zoals djembé of bongo's, en elektronische clicks en blips voegen de extra lagen toe. Ze moeten de gaten vullen die de andere elementen laten, niet concurreren met de hats.
Begin met kick en clap, voeg dan hats toe en daarna de rest. Luister naar elke nieuwe laag in context voordat je de volgende toevoegt.
De effectiefste middelen zijn klein. Varieer de velocity van de hats zodat niet elke hit even hard is, voeg zachte ghost notes toe en accentueer een paar offbeats. Losse hits iets van de grid af schuiven of een beetje swing toevoegen laat een geprogrammeerd patroon menselijker aanvoelen. Een minieme verschuiving in timing kan de hele groove veranderen, dus doe dit in kleine stapjes.
Gesyncopeerde hits, waarbij een accent valt waar je het niet verwacht, voorkomen dat een lange loop voorspelbaar wordt. Dat is belangrijk in een genre waarin één patroon minutenlang kan doorlopen.
Samplepacks voor psytrance zijn een snel startpunt, maar behandel ze als ruw materiaal. Pitch-shifting, inkorten, time-stretching en effecten maken van een standaardsample iets van jezelf. Akoestische opnames mengen met synthetische geluiden geeft je een hybride karakter dat tegelijk organisch en elektronisch klinkt.
Bijna alles kan een percussiegeluid worden: een opname van een alledaags voorwerp of een natuurgeluid, kort afgeknipt en bewerkt, werkt vaak goed als click of als textuur in het hoog. Reverb, delay en distortion op losse percussieve elementen leveren nieuwe texturen op, en granulaire bewerking kan een korte hit veranderen in iets totaal anders.
Percussie is een van de belangrijkste middelen om de energie in een track te sturen. Fills, snare rolls en een steeds grotere dichtheid aan hits voor een drop bouwen spanning op. Een kort moment stilte of een uitgeklede break laat de volgende volle beat harder binnenkomen.
Fills moeten naar het volgende deel leiden zonder de flow te breken. In een lange track houd je de aandacht van de luisteraar vast door om de paar frasen losse percussielagen in en uit te laten komen, zonder de kern van de groove te veranderen.
Elk element heeft zijn eigen ruimte nodig. Haal met EQ het laag weg uit alles wat geen kick of bas is, zodat hats en percussie fris blijven en de onderkant schoon. Pan de kleinere elementen iets naar links en rechts voor een breder stereobeeld, terwijl kick en clap in het midden blijven.
Balanceer de niveaus zorgvuldig: shakers moeten de hats ondersteunen, niet bedekken. Check het resultaat op verschillende speakers, want hoge percussie die op een koptelefoon prima klinkt, kan op een groot systeem scherp zijn.
Percussie verandert ook hoe een track live werkt. Live acts kunnen percussiesamples in realtime triggeren en bewerken met pads of MIDI-controllers, zodat een set elke avond net iets anders klinkt. Sommige shows zetten een live percussionist bovenop de gesequencede track, wat een geïmproviseerde, met de hand gespeelde energie geeft die het publiek oppikt. Lichten die synchroon lopen met de kicks en claps versterken het effect nog meer.