Πώς άλλαξε η παραγωγή psytrance από τη δεκαετία του 1990

Ο ήχος του psytrance ήταν πάντα δεμένος με τα εργαλεία του. Ό,τι μπορούσαν να κάνουν οι παραγωγοί στο studio διαμόρφωνε αυτό που άκουγε η πίστα, από τα hardware setups της δεκαετίας του 1990 μέχρι τις σημερινές παραγωγές στο laptop. Δες πώς άλλαξαν οι τεχνικές και τι έμεινε ίδιο.

Τα χρόνια του hardware

Τη δεκαετία του 1990 το psytrance φτιαχνόταν με hardware: synthesizers, drum machines και samplers, συγχρονισμένα μεταξύ τους και ηχογραφημένα σε ταινία ή σε πρώιμα setups με υπολογιστή. Αναλογικά synths όπως το Roland TB-303 και το Korg MS-20 ήταν δημοφιλή, και οι «τσιριχτές» acid γραμμές του 303 έγιναν ένα από τα σήματα κατατεθέντα του πρώιμου ήχου.

Αυτός ο τρόπος δουλειάς ήταν ακριβός και αργός, αλλά διαμόρφωσε τη μουσική: πολυεπίπεδα, υπνωτικά tracks χτισμένα από ένα περιορισμένο σύνολο μηχανημάτων, το καθένα ρυθμισμένο με το χέρι.

Η μετάβαση στον υπολογιστή

Τα digital audio workstations τα άλλαξαν όλα. Software όπως το Fruity Loops, αργότερα FL Studio, και το Ableton Live επέτρεψαν στους παραγωγούς να ενορχηστρώνουν και να επεξεργάζονται τον ήχο με ακρίβεια που το hardware δεν μπορούσε να προσφέρει. Τα plugins άρχισαν να μιμούνται κλασικά μηχανήματα και πρόσθεσαν νέα εφέ και επιλογές για sound design.

Software synths όπως το Serum, το Massive και το Sylenth1 έκαναν σύνθετες κυματομορφές και βαθύ modulation διαθέσιμα σε όλους. Με envelopes και LFOs σχεδόν σε κάθε παράμετρο, οι ήχοι μπορούσαν να εξελίσσονται σε όλη τη διάρκεια ενός track. Το resampling και η granular σύνθεση, κάποτε εξειδικευμένες τεχνικές, έγιναν καθημερινά εργαλεία. Χιλιάδες VST plugins από τρίτους developers διεύρυναν ακόμα περισσότερο την παλέτα.

Το hardware δεν εξαφανίστηκε. Τα synths της Moog και της Roland εκτιμώνται ακόμα, νέες εκδόσεις κλασικών μοντέλων προσθέτουν σύγχρονη συνδεσιμότητα, και οικονομικά αναλογικά synths όπως το Korg Minilogue και το Arturia MicroBrute έφεραν τον ήχο «στο χέρι» και σε μικρότερα studios. Οι MIDI controllers δίνουν στο software απτή αίσθηση, κάτι που βοηθά και στο studio και στη σκηνή.

Τι έμεινε ο πυρήνας

Παρά όλα τα νέα εργαλεία, τα δομικά στοιχεία είναι τα ίδια:

• Kick: η ραχοκοκαλιά, συνήθως κάπου γύρω στα 140 με 150 BPM, σε layers και με EQ ώστε να διαπερνά ένα μεγάλο ηχοσύστημα.
• Bass: το κυλιόμενο bass ανάμεσα στα kicks που δημιουργεί το υπνωτικό groove. Οι παραγωγοί το χαμηλώνουν με sidechain ή διαμόρφωση της έντασης, ώστε να χωράει γύρω από το kick.
• Leads και pads: arpeggios, μελωδίες και εξελισσόμενοι, φιλτραρισμένοι ήχοι, με automation στο cutoff, στα sends του reverb και στα εφέ για να χτίζουν ένταση και αποφόρτιση.
• Κρουστά: shakers, hi-hats και claps, συχνά με reverb ή delay, που στηρίζουν την ορμή χωρίς να σκεπάζουν τις μελωδίες.
• Sound design και εφέ: samples, κομμάτια φωνής, distortion, phasers και flangers που δίνουν στη μουσική τον ψυχεδελικό της χαρακτήρα.
• Ενορχήστρωση: μεγάλα build-ups, breakdowns και κορυφώσεις που διαμορφώνουν την ενέργεια για πολλά λεπτά.

Αυτό που άλλαξε είναι το επίπεδο λεπτομέρειας. Οι παραγωγοί σήμερα στοιβάζουν πολλά layers synth και ρυθμίζουν με ακρίβεια κάθε στοιχείο, οπότε τα σύγχρονα tracks είναι πιο πυκνά και πιο ακριβή από τους προκατόχους τους της δεκαετίας του 1990.

Κουλτούρα και κοινότητα

Το psytrance γεννήθηκε από το Goa trance, και επιρροές από την ινδική μουσική, όπως η tabla και τα drones, ήταν μέρος του ήχου από νωρίς. Καλλιτέχνες όπως οι Shpongle και οι Infected Mushroom ανακάτεψαν παραδοσιακούς και ακουστικούς ήχους με τα δικά τους στυλ παραγωγής. Η πιο ήρεμη πλευρά της σκηνής, με το psybient και το chill-out, έφερε στη μουσική οργανικούς ήχους, παραδοσιακά όργανα και samples από τη φύση.

Η εμπειρία του φεστιβάλ διαμόρφωσε κι αυτή την παραγωγή. Τα tracks φτιάχνονται για συλλογικό χορό, με ενορχηστρώσεις που κουβαλούν το πλήθος μέσα από build-ups και breakdowns. Το πολύχρωμο artwork και τα σκηνικά της σκηνής βρίσκουν το αντίστοιχό τους σε στροβιλιζόμενα pads και περίπλοκες υφές που θυμίζουν fractals.

Παλιότερα η γνώση ταξίδευε μέσα από προσωπικές επαφές και ανταλλαγές samples. Σήμερα online tutorials, sample packs και forums δίνουν στους νέους πρόσβαση σε τεχνικές που η πρώτη γενιά χρειάστηκε χρόνια για να ανακαλύψει. Οι παραγωγοί μοιράζονται αρχεία project και συνεργάζονται εξ αποστάσεως από διαφορετικές ηπείρους.

Πού μπορεί να πάει

Κάποιες εξελίξεις είναι ήδη ορατές. Εργαλεία AI αρχίζουν να βοηθούν σε εργασίες σύνθεσης και mix. Τα καθηλωτικά visuals στα φεστιβάλ μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο που σχεδιάζονται τα live sets. Ο συνδυασμός παραδοσιακών οργάνων με ηλεκτρονικό ήχο παραμένει δυνατή τάση, και καθώς το psytrance ριζώνει σε περισσότερα μέρη του κόσμου, τοπικά μουσικά στυλ τροφοδοτούν νέα υβρίδια. Η βιωσιμότητα γίνεται επίσης όλο και μεγαλύτερο θέμα, ειδικά για τα φεστιβάλ.

Όποια κι αν είναι τα εργαλεία, ο στόχος μένει ίδιος με τη δεκαετία του 1990: ένα υπνωτικό, ορμητικό track που κρατά την πίστα σε κίνηση.